Zalonnak cu man lo in Hmuh khawh asilo (Freedom is not Free).

 Pathian cu sayama hna cungah cun a ttha i Israel mi cu an karh chin lengmang (Exodus 1:20) Ahremtu hna nih an cung I rian fak an khinh hna ruang i bomhnak hal in an ainak kha ka theih( 3:7) Atu cu nangmah kha Faraoh sinah kan thlah lai i ka mi Israel mi cu Izipt ram in na chuahpi hna lai” ati ( 3:10)

2005 Ramdang ka phanh ka ah ka ngaih ngaimi cu ka hun tlun tthan lai can asi. 2006 ka phan, inn tlun can khumvui asi cang ka ti ka thadam deuh. 2007 kan phan tthan, oh! Ka tlun can tu kum asi cang ka ti ka nuam ngai. August thla kan phan adonghnak bik thla asi cang. Tlun lai ka ngaih ngaimi ka hun ruat, hawikawm cingla rualchan tampi an bau cang lai ti thinlung nih, lung thiang te in ka rak i ngeih ngaimi inn tlun cu luangfahnak le ngeihchiat nak he an hun I cawh tthup. Thih ttian ma a fak deuh nun ttian hen ti ka ruah ballomi zong a hun ka ruah ter dih. Khua te cheu khat ah hla remh bu cu chimlo tingtang tumtu hmanh an um ti lo an ti. Malaysia lei an tuarnak thawngpang a si rih. Van ka zoh ah asang vawlei ka zoh ah a pit. Zei hen kan ton? Zei hen kan can ka ti. Zeital in kan luatnak um hngamaw ti ka vun ruah ah hremmi hna nih luatnak caah a ni zohchunh ngaimi Exodus cauk le laimi tuan bia ka lung ah an hung chuak tti. Abiana ah

1.      Kan biakmi Pathian akhat.

2.      Kan dirhmun a thlengmi kan si. Joseph athei tilomi Pharoah chan hlan ah cun Joseph cu uktu dirhmun tiang aphan (Gen: 41:41, 47:11, 12). Asinain Joseph athei tilomi Pharoah chan hnu ahcun Israel pawl cu a dotdot in an hrem hna i an lu hlohdih antimh cang hna. Cu bantukin Laimi zong hi Mirang kutin kan luat hlanah Kawlmi he dirhmun atluk te kan rak si ve. Na-in (1948) hnu cun Kawl nih adotdot in an kan hlen, an kan hrem i a donghnak ah cun kan nunnak him ruah ah khuaza ah kan vai hna.

3.      Joseph a theilomi Pharaoh ahun chuah hi -1962 Newin cozah kai ko he alo.

4.      Exodus 1:8-14 rian fak ttuan hnek hi- Laimi le Khrihfa asimi upa dirhmun, rianttha/ sang hmuh lo dingin an kan kham he alo.

5.      Exod.1: 15-16 Hebrew fapa an chuah cang ka nan thah hna lai ti hi- lai ca cawn an kan phih he alo.

6.      Exod. 1:22 Hebrew fapa ti chung ah nan hlonh hna lai ti hi- 1988 hnu laimi alam kip in hrem he alo ve ka ti.

Kan ni dannak cu, Israel pawl hi Miram ah hrem an si I, laimi cu kan mah kan ram teah hrem kan si mi le annih cu luatnak an hmu i kannih cu kan hmu lo. Kan pem, kan ni tthek dih mi te hi ansi. 

Ziah annih an luat?

An luatnak kan zoh tik ah Moses hi an hero asi. Pathian nih Moses a umpinak thawng in an luat ti kan theih cio dih. Ziah kannih Laimi a kan umpi in an kan luat ter ve lo? Isrealmi nih an Biakmi Pathian kan biak ve ko ttung. Pharaoh nakin maw kawl ralkap uknak cu an thawn deuh I kan Pathian nih atei lo. Asi lai lo, Kan Pathian cu zeizong vialte a tuah kho tu athawng bikmi asi ko(Isa.43:13). Asi ah ziah kan ram ah zalonnak kan hmuh lo? Zeidah kan chambau? Cu ca ah Moses nih miphun adawt i Pathian nih a um pi vial lawng theih hin cun i zat dawh kan si ti lo. Exodus apar/adong lei lawng si lo in Exodus a hram lei zoh herh dawh kan si.

1.      Exod. 1:17-21 ah Puah and Shipprah nih Pharaohnak in Pathian an ttih deuh i Hebru fapa pawl nunnak caah Pharaoh nawl an zul lo (Salm 103:13).

2.      Exod. 2:1-3 Moses nu Jochebed (Exod.6:20; Num.26:59)nih Pathian bochannak he a fapa khamhnak atuah(Salm 33:18).

3.      Exod. 2; 4-10 ah a u Miriam (Exod 15:20-21) nih aven i Faroah fanu nih apa nawlngai loin dawtnak le zaangfah nak he acawm. 

Hi nu panga hna nih hin ttih a nung i atthawng ngaimi Pharoah kut chungin zumhnak, raltthatnak, fimnak (Isaiah. 28:29) le dawtnak he anmah le an sining, anti khawh chung cio in, anni zuam an thazaang an chuah mi hi Pathian nih Israelpawl an luatnak ding ah adotdot in thlua a rak chuahmi an luatnak hrampi asi( Exodus 1:20).

Hi Nu panga an ni peknak nih hin Washington D.C chung i a um mi Korea ral lio i athimi hna upat an peknak (Korean War Veteran Memorial) hmun i an ttialmi “Freedom is not Free” timi avun ka theih ter tthan. Cun Athi mihna aiawh ah anser chommi hna ralkap ka mitthlam ah an cuang, mah luatnak silo in miphundang nih zalawnnak an hmuhnak ko i an nunnak an ni pek cu hun ruah tik ah upatpek lo awk an ttha lo. Hi ralkap pawl nih an nunnak an ni pek lawng zong si rih lo in an thlahnak hna ah tangka zeizat riamruam dah an hei dih lai i, an ruahnak, an thazaang an hei chuah lai ti cu ruahlo awk attha lo. Zalonnak hi alak in cun hmuh khawh dawh a rak si lo.

Kan nih zeitindah kan luat khawh ve lai?

Kan ram te ah zalonnak hmuh i luatmi si maw kan duh? Pem thluamah?

Luatnak le zalonnak kan duh tak a si ah cun,

1.      Luatnak ca i ahram thla tu Nu panga bantuk in kan mah le kan thil ti khawh tawk cio in kan ni pek cio a herh (Exod. 1:20, 2; 1-10).

2.      Zapi in ttan kan lak herh (Exodus 3: 7), Zeibikdah akhat te in Pathian kan hal( Isa. 58: 9, 59), 65:1,2)? Kan chawva tah zeizawn ah kan hman? Ramdang phanhnak/ umnak ding ah kan ngamh asan i kan tuar ngam bantukin kan ram le miphun ca ah zeitluk dah kan ngamh? Miriam hngakchia Nu hmanh nih a ti khawh tawk in a tta khamh nak a tuah lio ah kan nih tah zei dah kan tuah?

3.      Moses bantuk Siangpahrang fa sinak in a miphun sal sinak a thim duh deuh i Pathian nih a um pi mi miphundaw le hruaitu kan herh (Exodus 3:9, 10).

Kan ram luatnak le Zalonnak kan duh ahcun thli lawng si lo in atak in kan nunnak in kan tuah ser a herh ko cang. Izip siangpahrang fanu nih apa nawl bia doh in Hebru fapa cung ah dawtnak le zangfahnak a ngeih khawh ah cun kan nih tah kan mah mi phun adaw kho mi kan si ve lailo maw?

Pathian nih hremnak a ing mi kha a philh hna lo i an aunak kha a philh lo (Salm 9:12). A tuarpi hna i luatnak lei-lam ah a hruai zungzal ko hna. Hmanhseh, kan philh lo ding cu kanmah lei in a kan ni pek hmasa ve a herh, alak in kan hmu kho lai lo ti hi asi (Exodus 1:20, 2:1-10, 3:7).